skip to Main Content

هراس چیست؟

ترس شدید یا بیمارگونه که در روانشناسی به هَراس، هراس‌زدگی (به انگلیسی: phobia)[۱]، فوبی یا فوبیا شهرت دارد عبارت است از نوعی بیمارگونه و پایدار از ترس در فرد که باعث اختلال در زندگی روزمره وی می‌شود. بر خلاف ترس معمولی که واکنشی زودگذر و طبیعی به یک عامل خطرناک خارجی است، هراس بیشتر ترس از قرار گرفتن در یک موقعیت خطرناک است مانند ترس از پرواز یا ماشین‌سواری. در برخی موارد، فرد هرگز در تماس با چیزی که از آن می‌ترسد نبوده‌است .

هراس زدگی چیست

هراس‌ زدگی، ترس نامعقول و شدید از یک موضوع، یک موقعیت یا یک شیئ است. در واقع با اینکه فرد می‌داند ترسش نامعقول است ولی توانایی کنترل آن را ندارد و اگر در معرض آنچه که از آن «هراس» دارد، قرار بگیرد موجی از اضطراب، ترس شدید و حتی وحشت‌زدگی بر او چیره می‌شود و این تجربه چنان برایش ناخوشایند است که سعی می‌کند همیشه از آن مورد «هراس آور» دوری کند.

در میان اختلال اضطراب، «فوبیاها» از همه شایع ترند. سالانه ۷٫۸ ٪ از بزرگ‌سالان آمریکایی از یکی از انواع هراس‌زدگی رنج می‌برند و هراس‌های بیمارگونه، شایع‌ترین اختلال روانشناختی در میان زنان و دومین اختلال شایع در میان مردان سنین بالای ۲۵ سال است.

ترس یک واکنش طبیعی بشر هنگام مواجهه با خطر است که هدف محافظتی دارد. هنگام مواجهه با خطر، دستگاه عصبی سمپاتیک با ترشح آدرنالین آمادگی «مبارزه یا فرار» را ایجاد می‌سازد. آدرنالین موجب افزایش ضربان قلب و جریان خون در عضلات بدن می‌شود و در نتیجه فرد می‌تواند در شرایط اضطراری بهتر عکس العمل نشان دهد.

همچنین میزان قند خون نیز بالا می‌رود. در چنین شرایطی، جسم و روح آماده عمل است. پس در موقعیت‌های خطرناک، ترس، طبیعی و حتی مفید است. اما فوبیا، ترس بیمارگونه یی است که به شدت مبالغه آمیز و حتی توهمی است.

هراس‌های ویژه یا فوبیاهای خاص شامل ترس غیرمنطقی و نامعقول از یک موضوع یا موقعیت خاص است که اصولاً پنج نوع هراس ویژه وجود دارد.

 

۱) هراس از حیوانات؛ ترس شدیدی که دلیلش یک حیوان یا حشره باشد مانند ترس از مار، عنکبوت‌هراسی، ترس از جوندگان، ترس از سگ و…

ترس از سگ

۲) هراس از عوامل طبیعی؛ ترسی که دلیلش عاملی در طبیعت باشد همچون ترس از توفان، ترس از آب، ترس از تاریکی، ترس از بلندی.

هراس از تاریکی

۳) هراس شدید از زخم، تزریق، خون.

۴) هراس موقعیتی؛ ترس شدیدی که با قرار گرفتن در یک موقعیت خاص ایجاد می‌شود مانند تنگناهراسی، هراس از آسانسور، پرواز، دندان‌پزشکی، تونل، پل‌ها و…

۵) هراس‌های دیگر؛ شامل هراس‌هایی است که در چهار گروه فوق نباشند مانند ترس از مرگ، خفگی، بیماری و…

هراس

هراس‌های ویژه شایع هستند و معمولاً از دوران کودکی یا نوجوانی آغاز می‌شوند و حدود ۵۰ ٪ آنها هم ظرف مدت پنج سال خود به خود برطرف می‌شوند. مواردی نظیر ترس از هواپیما، مکان‌های بسته، یا ارتفاع ممکن است در اوایل بزرگسالی نیز ایجاد شوند.

فوبیا که همان ترس های شدید است و به این نوع ترس ها هراس هم گفته می شود عبارت است از ترس غیرمنطقی از یک موقعیت یا محرکی که این ترس شدید بر روی کارکرد روانی و اجتماعی و شغلی فرد تاثیرگذار است.می توان به ازای هر محرکی یک فوبی داشته باشیم مثل فوبی خون، یا فوبی حیوانات و ….»

 فوبی ها انواع مختلفی دارند که فوبی اجتماعی یکی از انواع این ترس های شدید است که فرد احساس ترس شدیدی دارد از اینکه مورد توجه و نظاره دیگران قرار گیرد و از اینکه عملکردش مورد ارزیابی دیگران قرار گیرد بسیار می ترسد مثل افرادی که از سخنرانی در جمع می ترسند.

 فوبی های مشخص و ویژه مثل ترس شدید از حیوانات از دیگر انواع فوبی است به عنوان مثال فرد ترس شدیدی از سوسک دارد و از رفتن به هر مکانی که احتمال می دهد در آنجا سوسک باشد اجتناب می کند.

 کلاسترو فوبیا نوعی دیگر از ترس های شدید است که فرد از محیط های تنگ و بسته بسیار می ترسد و هراس دارد مثل افرادی که از آسانسور ترس شدیدی دارند و قادر به استفاده از آسانسور نیستند.

 آگروفوبیا نیز ترس شدید همراه با وحشت از محیط های ناشناخته است که یکی از فوبی های پیچیده در کودکان و نوجوانان مدرسه هراسی است واین مورد بیشتر در کودکانی دیده می شود که از طبقه متوسط به بالا هستند دیده می شود و کودک هیچ گونه مشکل جسمی ندارد البته این نوع ترس با گریز از مدرسه فرق می کند که گریز از مدرسه بیشتر در بین کودکانی که از طبقه پایینی هستند اتفاق می افتد و یا بچه هایی که سوء رفتار دارند و یا مورد آزار قرار گرفته اند از مدرسه می گریزند.

 افراد مبتلا به فوبی احتیاج به درمان های تخصصی دارند که شامل درمان های دارویی و درمان های روانشناختی رفتاری می شود.خوشبختانه باید گفت که برخلاف سایر بیماری های روانی که درمان قطعی ندارند و تنها بایستی فرد تحت کنترل و یا درمان موقت باشد، باید گفت که درمان فوبیا قطعی است البته فوبی های نوع مشخص و ویژه سریع تر به درمان جواب می دهد و با وجودی که فوبی های اجتماعی زمان بیشتری برای درمان می برند اما فرد کاملا درمان می شود.

 اصلی ترین مشکلی که اختلالات فوبیک ایجاد می کند تاثیری است که در عملکرد شغلی و روابط بین فردی افراد می گذارد و اگر یک شاخص خوب برای شناسایی فوبیا بخواهیم معرفی کنیم توجه به نتایج و پیامدهای عملی ترس های شدید است.

سن شروع انواع فوبی در منابع مختلف متفاوت است اما در مورد میانگین سن شروع انواع فوبی باید گفت در بررسی ها دیده شده است که فوبی از حیوانات از سن ۷ سالگی شروع می شود، فوبی از خون از سن ۹ سالگی، فوبی از تزریق از سن ۸ سالگی، فوبی از دندانپزشکی از سن ۱۲ سالگی، فوبی های اجتماعی از سن ۱۶ سالگی، کلاستروفوبیا یا ترس شدید از مکان های بسته از سن ۲۰ سالگی و آگروفوبیا از سن ۲۸ سالگی شروع می شود.

در اثر اجتناب از محرک های ترس مرضی زندگی روزمره دچار محدودیت می شود. به خصوص جمع هراسی فعالیت فرد را دچار محدودیت کرده و شدیداً ناتوان کننده است .
عوارض دیگر حسمی نیز از قبیل تپش قلب تعریق لرزش گُر گرفتگی تهوع نیز فرد را آزار می دهد.

اگر شما احساس‌ کردید که‌ ترس‌ شما تداوم‌ دارد: -افکار خود را از منفی‌ بودن‌ و غیر واقغی به‌ سمت‌ افکار مثبت‌ و واقع‌گرایانه‌ (منحرف‌ سازید. – به‌ یک‌ اقدام‌ کنترل‌کننده‌ بپردازید ـ مثلاً شمارش‌ معکوس‌ از ۱۰۰۰، کتاب‌ خواندن‌، بلند حرف‌ زدن‌، تنفس‌ عمیق‌ و شمردن‌ آنها -افکار خود را به‌ سمت‌ افکار خوشایند منحرف‌ سازید.

از روش‌های‌ آسوده‌سازی‌ استفاده‌ کنید. در این میان هیپنوتیزم درمانی نیز کمک شایانی می تواند در درمان ترس و فوبی مزمن داشته باشد.

Back To Top