skip to Main Content

علل و درمان تیک در کودکان

تیک1

تیک ، یک نوع حرکت یا صدای سریع،‌ ناگهانی، تکرارشونده، کلیشه‌ای ، ناموزون و قالبی است.

تیک می‌تواند در بخشی از بدن رخ بدهد یا تقلید یک حرکت یا صدا باشد. تیک‌ها گاه به طور مستمر رخ می‌دهند و گاه چنددقیقه در روز طول می‌کشند و دارای انواع متفاوتی می‌باشند. شایع‌ترین تیک‌های حرکتی در سر و گردن می‌باشند، مانند پلک زدن، بالا انداختن ابرو، چشمک‌زدن، حرکات پرتابی کردن، حرکات اطراف بینی و دهان و بالا انداختن شانه تیک‌های حرکتی پیچیده شامل شکلک درآوردن و رفتارهایی چون قیافه گرفتن، شانه کردن موها با انگشتان، شلنگ تخته انداختن و بالا پریدن هنگام راه رفتن (بخصوص در کودکان و نوجوانان)‌ ، خودزنی، گاز گرفتن خود، پا به زمین کوبیدن یا بوییدن چیزی می‌باشد. شایع‌ترین تیک‌های صوتی یا  آوایی ساده به صورت صاف کردن گلو، سرفه، بالا کشیدن بینی، خرناس و صدای اوهوم درآوردن می‌باشد.

 

تیک‌های صوتی پیچیده نیز شامل بیان یک جمله یا یک تکه‌کلام یا یک ناسزا مثل «آها آها گفتن»، مکررگویی (تکرار کلمات با جملات فرد مقابل یا تکرار کلمات ادا شده توسط فرد)‌ می‌باشد. سایر اشکال تیک به صورت گاز گرفتن لب‌ها، بیرون آوردن زبان، مشت کردن دست، تکان دادن پا،‌ زانو یا انگشت پا می‌باشد.

 

اغلب کودکان در جریان رشد نیز حداقل یک رفتار تکراری ثابت را که ارادی نیست (همان عادت یا تیک) نشان می‌دهند. تیک‌های حرکتی (مثلا سریع پلک زدن، ‌شانه بالا انداختن و…) بین ۶ تا ۸ سالگی ظاهر می‌شوند، یعنی مقطعی که کودک باید «آرام بنشیند و یاد بگیرد». ولی این تیک‌ها در اکثر کودکان بسرعت رفع می‌شود. تیک در کودکانن معمولا با استرس‌های جدید ظاهر می‌شود مثلا با تولد خواهر و برادر، با طلاق پدر و مادر، رفتن به مدرسه‌ای جدید یا عدم حضور درازمدت یکی از والدین، بعضی از کودکان نیز بدون هیچ علتی به یک عادت خاص پناه می‌برند و این عادت رفته رفته برای آنها به پاسخی خودکار و غیرارادی تبدیل می‌شود. تیک‌ها به طور معمول در دوران کودکی اغلب بین ۳ تا ۸ سالگی با تیک‌های ساده حرکتی شروع می‌شوند و شروع این اختلالات بعد از ۱۶ سالگی نادر است.

اختلالات تیک‌ در پسران شایع‌تر از دختران است ـ در برخی موارد کودک یا خانواده متوجه زمان دقیق شروع تیک نمی‌شوند و زمانی‌که اختلال شدت می‌گیرد، تازه به آن پی می‌‌برند. واقعیت این است که مشاهده تیک‌های حرکتی یا صوتی در کودکان و بخصوص تحمل آنها توسط والدین کار آسانی نیست. تعدادی از والدین کودکانشان را به دلیل این حرکات نامناسب و صداهای نابهنجار مورد تنبیه قرار می‌دهند. والدین زمانی که اطرافیان به فرزندشان خیره می‌شوند یا درخصوص این رفتارها با تعجب، تمسخر یا تحقیر برخورد می‌کنند، فشار زیادی را متحمل می‌شوند و احساس گناه، خجالت، ناامیدی، خشم و حقارتس  می‌کنند‌.همچنین اختلالات تیک تاثیر مهمی بر عزت نفس کودک، پذیرش اجتماعی وی،‌ چگونگی روابط خانوادگی کودک و عملکرد تحصیلی وی می‌گذارد.

کودک و نوجوان مبتلا به تیک به علت بازخوردهای اطرافیان احساس ناکامی کرده، بتدریج عزت نفس وی کاهش یافته و گاه دچار افسردگی می‌شود ـ

همچنین با طرد شدن وی به دلیل حرکات و صداهای نامناسب دچار عدم پذیرش اجتماعی می‌شود ـ

 

نحوه برخورد با تیک‌های عصبی در کودکان‌

تیک‌ها همگی موقتی هستند و غالبا زمانی ظاهر می‌شوند که کودک دچار فشار روانی یا خستگی گردد و هنگامی که کودک به حالت عادی برگردد، تیک‌ها هم ناپدید می‌شوند. در کودکان کم‌سن‌تر برخی از انواع تیک‌ها نسبتا شایع هستند و معمولا نشانه بیماری نمی‌باشند، بنابراین تیک‌ها خطرناک نیستند؛ اما می‌توانند تحریک‌‌کننده باشند والدین هم نباید نسبت به تیک واکنش غیرطبیعی نشان دهند، زیرا ممکن است به اضطراب کودک افزوده شود و تیک را بیشتر کند. از سوی دیگر هر وقت کودک خسته شود، تیک‌های او بیشتر می‌شود پس والدین باید سعی کنند که استراحت کافی به کودکانشان بدهند، خونسرد باشند تا فشار روانی کودک شدت نیابد. همچنین اگر تیک کودک تکان دادن سر است، هیچ‌گاه والدین او را تنها نگذارند و اطراف تختخواب بالش‌هایی بگذارند تا به خودش صدمه نرساند.

به لحاظ این که رفتارهای تیکی غالبا با فشار روحی تشدید می‌شوند عناصری را در زندگی کودک جستجو کنید که ممکن است منشأ ناراحتی یا نگرانی او شود نظیر این که آیا آنان تلاش می‌کنند از تکالیف مدرسه و درس‌ها عقب نمانند؟ آیا انتظارات ورزشی آنان بالاست؟ آیا مشکلات زناشویی باعث پریشانی آنها می‌شود؟

برای کاهش تنش‌های احتمالی کودکان تا آنجایی که ممکن است برای ایجاد آرامش و اطمینان و حذف موقعیت‌های فشارزا بکوشید و با آنان رئوف و مهربان باشید.

روانشناسان متخصص تاکید دارند کودکان مبتلا به تیک‌های ناگهانی حرکتی یا گفتاری نیاز به صبر، محبت و آرامش والدین دارند. والدین نیاز دارند برای نحوه موثرتر با کودکان دارای تیک و دریافت راهکارهی درمانی و نیز برای ایجاد محیط خانوادگی سالمتر از یک روانشناس خبره کمک بگیرند.

 

Back To Top